دیر خوب شدن زخم یکی از آن چیزهایی است که در نگاه اول شاید ساده به نظر برسد، اما گاهی پشت آن یک مشکل جدی‌تر پنهان شده است. وقتی پوست بریده می‌شود، خراش برمی‌دارد یا بعد از جراحی باز می‌ماند، بدن بلافاصله دست به کار می‌شود تا آسیب را ترمیم کند. این روند معمولاً مرحله‌به‌مرحله پیش می‌رود؛ خونریزی بند می‌آید، التهاب کنترل می‌شود، بافت تازه ساخته می‌شود و در نهایت پوست خودش را بازسازی می‌کند. اما اگر این مسیر کند شود، زخم بیشتر از حد معمول باز بماند یا هر روز به جای بهتر شدن، بدتر به نظر برسد، باید دنبال علت دیر خوب شدن زخم بگردیم.

یکی از نکته‌هایی که از همان ابتدا باید بدانید، نقش تغذیه در ترمیم زخم است. بدن برای ساخت پوست تازه، کلاژن‌سازی، مقابله با عفونت و بازسازی سلول‌ها به مواد مغذی کافی نیاز دارد. در این میان، زینک یا روی یکی از مهم‌ترین مواد معدنی برای ترمیم زخم است. کمبود زینک می‌تواند روند بازسازی پوست را کند کند، سیستم ایمنی را ضعیف‌تر کند و باعث شود زخم دیرتر بسته شود. به همین دلیل، در کنار مراقبت درست از زخم، گاهی پزشک یا داروساز مصرف مکمل‌های حاوی زینک را هم پیشنهاد می‌کند؛ البته مصرف هر مکملی باید با توجه به شرایط بدن و نیاز واقعی شما انجام شود.

در این مقاله، قرار نیست فقط چند دلیل ساده را فهرست کنیم و رد شویم. می‌خواهیم دقیق‌تر ببینیم دیر خوب شدن زخم نشانه چیست، چه عواملی ترمیم زخم را کند می‌کنند، چه زمانی باید نگران شوید، برای سریع‌تر خوب شدن زخم چه بخورید و چه کارهایی را نباید انجام دهید. اگر شما هم زخمی دارید که بعد از چند روز هنوز بهتر نشده، یا مدام می‌پرسید «چرا زخمم دیر خوب می‌شود؟»، این راهنما می‌تواند به شما دید روشن‌تری بدهد.

40%

قرص یونی زینک 60 عددی

554,400 تومان

330,000 تومان

مشاهده محصول

دیر خوب شدن زخم یعنی چه؟

هر زخمی برای ترمیم به زمان نیاز دارد. یک خراش سطحی ممکن است ظرف چند روز بهتر شود، اما یک زخم عمیق، زخم جراحی یا زخم ناشی از سوختگی به زمان بیشتری احتیاج دارد. پس هر زخمی که چند روز طول بکشد، لزوماً غیرطبیعی نیست. مشکل زمانی شروع می‌شود که زخم نسبت به اندازه و نوع خود، بیش از حد انتظار باز بماند یا نشانه‌های بهبود در آن دیده نشود.

به زبان ساده، دیر خوب شدن زخم یعنی روند ترمیم پوست کند شده یا در یکی از مراحل طبیعی خود گیر کرده است. زخم ممکن است خشک نشود، مدام ترشح داشته باشد، اطرافش قرمز و متورم بماند یا بعد از مدتی دوباره باز شود. گاهی هم زخم ظاهراً کوچک است، اما به دلیل دیابت، عفونت، کمبود مواد مغذی یا گردش خون ضعیف، بدن نمی‌تواند آن را درست ترمیم کند.

برای اینکه بهتر متوجه شوید چه زمانی باید حساس شوید، اول باید بدانید بدن زخم را چگونه ترمیم می‌کند.

ترمیم طبیعی زخم در بدن چگونه انجام می‌شود؟

بدن برای خوب کردن زخم، یک برنامه‌ی دقیق دارد. این برنامه به شکل ساده در چند مرحله اتفاق می‌افتد. اول خونریزی کنترل می‌شود. پلاکت‌ها در محل زخم جمع می‌شوند و لخته تشکیل می‌دهند تا خون بند بیاید. بعد از آن، بدن وارد مرحله‌ی التهاب می‌شود. در این مرحله، سلول‌های ایمنی به محل زخم می‌آیند تا میکروب‌ها، آلودگی‌ها و بافت‌های آسیب‌دیده را پاک‌سازی کنند.

بعد از پاک‌سازی، مرحله‌ی ساخت بافت تازه شروع می‌شود. بدن کلاژن تولید می‌کند، رگ‌های خونی جدید شکل می‌گیرند و سلول‌های پوستی تازه به‌آرامی سطح زخم را می‌پوشانند. در مرحله‌ی آخر، زخم محکم‌تر و جمع‌تر می‌شود. جای زخم ممکن است مدتی باقی بماند، اما پوست تا حد زیادی بسته می‌شود.

اگر هر کدام از این مراحل مختل شود، ترمیم زخم عقب می‌افتد. برای مثال، اگر عفونت وجود داشته باشد، بدن مدام در مرحله‌ی التهاب می‌ماند و نمی‌تواند وارد مرحله‌ی ساخت بافت جدید شود. اگر بدن پروتئین، ویتامین C یا زینک کافی نداشته باشد، کلاژن‌سازی کند می‌شود. اگر خون‌رسانی ضعیف باشد، اکسیژن و مواد غذایی لازم به زخم نمی‌رسد. همین‌جاست که موضوع علت دیر التیام زخم اهمیت پیدا می‌کند.

علت دیر خوب شدن زخم چیست؟

علت دیر خوب شدن زخم همیشه یک چیز نیست. گاهی یک عامل ساده مثل مراقبت اشتباه از زخم باعث تأخیر می‌شود. گاهی هم چند عامل با هم ترکیب می‌شوند و روند ترمیم را کند می‌کنند. برای مثال، فردی که دیابت دارد، سیگار می‌کشد و تغذیه‌ی ضعیفی دارد، بیشتر از دیگران در معرض زخم‌های دیرترمیم قرار می‌گیرد. در ادامه مهم‌ترین علت‌ها را بررسی می‌کنیم.

عفونت زخم؛ یکی از شایع‌ترین علت‌های دیر خوب شدن زخم

عفونت یکی از مهم‌ترین دلایلی است که باعث می‌شود زخم دیر خوب شود. وقتی میکروب‌ها وارد محل زخم می‌شوند، بدن مجبور می‌شود انرژی زیادی را صرف مبارزه با آن‌ها کند. در این حالت، روند بازسازی پوست عقب می‌افتد و زخم ممکن است بازتر، دردناک‌تر و پرترشح‌تر شود. زخم عفونی معمولاً نشانه‌های مشخصی دارد. اطراف زخم قرمز و گرم می‌شود، تورم دیده می‌شود، درد بیشتر می‌شود و ممکن است چرک یا ترشح بدبو از زخم خارج شود. گاهی فرد تب می‌کند یا احساس بی‌حالی دارد. این نشانه‌ها را نباید ساده گرفت، مخصوصاً اگر زخم روی پا، محل جراحی یا در بدن فرد دیابتی باشد.

بعضی افراد وقتی زخمشان عفونی می‌شود، خودسرانه از پماد آنتی‌بیوتیک یا داروهای خانگی استفاده می‌کنند. این کار همیشه درست نیست. نوع درمان به شدت عفونت، محل زخم و شرایط بدن بستگی دارد. گاهی فقط شست‌وشو و پانسمان درست کافی است، اما گاهی پزشک باید آنتی‌بیوتیک خوراکی یا درمان تخصصی تجویز کند.

دیابت و بالا بودن قند خون

اگر بخواهیم یکی از مهم‌ترین علت‌های زخم‌های دیرترمیم را نام ببریم، بدون شک باید به دیابت اشاره کنیم. دیر خوب شدن زخم در دیابت بسیار رایج است، چون قند خون بالا از چند مسیر به بدن آسیب می‌زند. اول اینکه قند خون بالا عملکرد سلول‌های ایمنی را ضعیف می‌کند. در نتیجه، بدن سخت‌تر با عفونت مقابله می‌کند. دوم اینکه دیابت می‌تواند به رگ‌های خونی آسیب بزند و خون‌رسانی به بافت‌ها را کم کند. وقتی خون کافی به محل زخم نرسد، اکسیژن و مواد غذایی لازم برای ترمیم هم کمتر می‌رسد. سوم اینکه بسیاری از افراد دیابتی دچار آسیب عصبی می‌شوند. در این حالت، ممکن است زخم پای خود را دیر متوجه شوند، چون درد یا فشار را به‌خوبی حس نمی‌کنند. زخم پای دیابتی یک موضوع جدی است. یک زخم کوچک روی انگشت پا یا کف پا، اگر درست مراقبت نشود، ممکن است عمیق‌تر شود و عفونت کند. به همین دلیل، افراد دیابتی باید هر روز پاهای خود را بررسی کنند و هر زخم، تاول یا ترک پوستی را جدی بگیرند.

ضعف سیستم ایمنی بدن

سیستم ایمنی مثل تیم نگهبان و تعمیرکار بدن عمل می‌کند. وقتی زخم ایجاد می‌شود، این سیستم باید میکروب‌ها را کنترل کند و به پاک‌سازی محل آسیب کمک کند. اگر سیستم ایمنی ضعیف باشد، احتمال عفونت بیشتر می‌شود و روند بهبود زخم کندتر جلو می‌رود. ضعف ایمنی می‌تواند به دلایل مختلفی رخ دهد؛ از بیماری‌های مزمن گرفته تا مصرف برخی داروها، سوءتغذیه، استرس شدید، کم‌خوابی و بالا رفتن سن. حتی یک دوره‌ی طولانی بی‌خوابی و تغذیه‌ی ضعیف هم می‌تواند بدن را در برابر عفونت آسیب‌پذیرتر کند. اگر فردی مرتب زخم‌های دیرترمیم دارد، زیاد عفونت می‌گیرد یا بعد از هر آسیب کوچک مدت زیادی درگیر ترمیم می‌شود، بهتر است وضعیت عمومی بدن او بررسی شود و از بهترین مکمل های تقویت سیستم ایمنی غافل نشود.

گردش خون ضعیف و کمبود اکسیژن در بافت

برای ترمیم زخم، بدن به خون‌رسانی خوب نیاز دارد. خون اکسیژن، پروتئین، ویتامین‌ها، مواد معدنی و سلول‌های دفاعی را به محل زخم می‌رساند. اگر گردش خون ضعیف باشد، زخم مثل کارگاهی می‌شود که مصالح کافی به آن نمی‌رسد. کار شروع شده، اما درست جلو نمی‌رود. گردش خون ضعیف بیشتر در پاها دیده می‌شود، مخصوصاً در سالمندان، افراد سیگاری، بیماران دیابتی و کسانی که مشکلات عروقی دارند. اگر زخم روی ساق یا پا دیر خوب می‌شود، پوست اطراف آن سرد است، رنگ پا تغییر کرده یا درد هنگام راه رفتن دارید، باید احتمال مشکل عروقی را هم در نظر گرفت. گاهی فرد فقط روی پانسمان تمرکز می‌کند، در حالی که مشکل اصلی از خون‌رسانی است. در چنین شرایطی، تا علت زمینه‌ای بررسی نشود، زخم هم بهبود خوبی پیدا نمی‌کند.

مصرف بعضی داروها

بعضی داروها می‌توانند روند ترمیم زخم را کند کنند. داروهای کورتونی یکی از معروف‌ترین نمونه‌ها هستند. این داروها التهاب را کم می‌کنند، اما در مصرف طولانی‌مدت ممکن است ساخت کلاژن و عملکرد ایمنی را کاهش دهند. بعضی داروهای شیمی‌درمانی، داروهای سرکوب‌کننده‌ی سیستم ایمنی و برخی داروهای خاص هم می‌توانند روی ترمیم زخم اثر بگذارند. البته این به معنای قطع خودسرانه‌ی دارو نیست. اگر دارویی مصرف می‌کنید و زخم شما دیر خوب می‌شود، باید با پزشک مشورت کنید. قطع ناگهانی بعضی داروها می‌تواند خطرناک باشد. پزشک با توجه به شرایط شما تصمیم می‌گیرد که دارو باید ادامه پیدا کند، دوز آن تغییر کند یا مراقبت زخم با دقت بیشتری انجام شود.

کمبود ویتامین‌ها و مواد معدنی

بدن برای ترمیم زخم فقط به پانسمان نیاز ندارد. از درون هم باید مواد لازم را دریافت کند. کمبود برخی ویتامین‌ها و مواد معدنی می‌تواند یکی از دلایل مهم دیر خوب شدن زخم باشد.

• ویتامین C برای ساخت کلاژن ضروری است. کلاژن مثل داربست پوست عمل می‌کند و به بسته شدن زخم کمک می‌کند. اگر ویتامین C کم باشد، ترمیم بافت کند می‌شود و پوست دیرتر محکم می‌گردد.
• زینک یا روی هم نقش مهمی در تقسیم سلولی، عملکرد سیستم ایمنی و بازسازی پوست دارد. کمبود زینک می‌تواند باعث کند شدن ترمیم زخم، ریزش مو، ضعف ایمنی و مشکلات پوستی شود. به همین دلیل، در بعضی افراد که رژیم غذایی ضعیف دارند یا دچار کمبود ریزمغذی‌ها هستند، تأمین زینک از طریق غذا یا مکمل می‌تواند به روند ترمیم کمک کند.
• آهن نیز برای اکسیژن‌رسانی به بافت‌ها اهمیت دارد. وقتی بدن آهن کافی ندارد، اکسیژن‌رسانی ضعیف‌تر می‌شود و ترمیم زخم هم ممکن است کندتر پیش برود. از طرف دیگر، کمبود پروتئین باعث می‌شود بدن مواد اولیه‌ی کافی برای ساخت بافت جدید نداشته باشد.

در ادامه روی نقش چند ماده‌ی مهم در ترمیم زخم تمرکز می کنیم:

سیگار کشیدن و کند شدن ترمیم بافت

سیگار فقط برای ریه مضر نیست. روی پوست و ترمیم زخم هم اثر منفی دارد. نیکوتین باعث تنگ شدن رگ‌های خونی می‌شود و خون‌رسانی به بافت‌ها را کم می‌کند. از طرف دیگر، مونوکسیدکربن موجود در دود سیگار اکسیژن‌رسانی را مختل می‌کند. نتیجه چه می‌شود؟ زخم مواد و اکسیژن کافی دریافت نمی‌کند و دیرتر بسته می‌شود. افرادی که سیگار می‌کشند، بعد از جراحی هم بیشتر در معرض باز شدن زخم، عفونت و باقی ماندن جای زخم هستند. اگر قرار است جراحی انجام دهید یا زخمی دارید که خوب نمی‌شود، ترک یا کاهش جدی سیگار می‌تواند یکی از بهترین کارهایی باشد که برای بدن خود انجام می‌دهید.

فشار و اصطکاک مداوم روی زخم

گاهی علت دیر خوب شدن زخم خیلی ساده‌تر از چیزی است که فکر می‌کنیم. اگر روی زخم مدام فشار بیاید، لباس یا کفش آن را بساید، یا فرد مرتب به آن دست بزند، پوست فرصت ترمیم پیدا نمی‌کند. مثل این است که هر بار دیوار نیمه‌ساخته‌ای را دوباره خراب کنیم. این مسئله در زخم‌های پا، پاشنه، باسن، آرنج و نقاطی که تحت فشار هستند بیشتر دیده می‌شود. زخم بستر هم دقیقاً به همین دلیل ایجاد می‌شود. وقتی فرد مدت طولانی در یک حالت می‌خوابد یا می‌نشیند، فشار مداوم خون‌رسانی به پوست را کم می‌کند و زخم ایجاد می‌شود. برای بهبود این نوع زخم‌ها، فقط پماد کافی نیست. باید فشار از روی ناحیه برداشته شود، وضعیت بدن مرتب تغییر کند و از پانسمان مناسب استفاده شود.

سن بالا و کند شدن بازسازی پوست

با بالا رفتن سن، پوست نازک‌تر می‌شود، کلاژن کمتری تولید می‌کند و جریان خون هم ممکن است ضعیف‌تر شود. به همین دلیل، زخم‌ها در سالمندان معمولاً دیرتر از افراد جوان خوب می‌شوند. این موضوع تا حدی طبیعی است، اما نباید باعث بی‌توجهی شود. در سالمندان، حتی یک زخم کوچک هم ممکن است به دلیل خشکی پوست، تغذیه‌ی ناکافی، کم‌تحرکی، دیابت یا مصرف داروها دیرتر ترمیم شود. مراقبت زودهنگام، تغذیه‌ی مناسب و بررسی علائم عفونت در این گروه اهمیت زیادی دارد.

استرس، کم‌خوابی و تغذیه‌ی نامناسب

شاید عجیب به نظر برسد، اما بدن تحت استرس شدید، خوب ترمیم نمی‌شود. استرس مزمن می‌تواند هورمون‌هایی مثل کورتیزول را بالا ببرد و عملکرد ایمنی را تغییر دهد. کم‌خوابی هم فرصت بازسازی را از بدن می‌گیرد. بدن هنگام خواب، بسیاری از فرایندهای ترمیمی را بهتر انجام می‌دهد. تغذیه‌ی ضعیف هم همین مسیر را بدتر می‌کند. اگر شما کالری، پروتئین، ویتامین و مواد معدنی کافی دریافت نکنید، بدن برای ترمیم زخم با کمبود مصالح روبه‌رو می‌شود. به همین دلیل، مراقبت از زخم فقط شست‌وشو و پانسمان نیست. خواب، آرامش و غذا هم بخشی از درمان‌اند.

زخم‌های عمیق یا آلوده

هرچه زخم عمیق‌تر باشد، ترمیم آن زمان بیشتری می‌برد. زخم‌هایی که با جسم آلوده ایجاد شده‌اند، زخم‌های ناشی از گازگرفتگی حیوانات، زخم‌های سوراخ‌شونده و زخم‌هایی که خاک، شیشه یا جسم خارجی در آن‌ها باقی مانده، بیشتر در معرض عفونت هستند. اگر زخم عمیق است، لبه‌های آن از هم باز مانده، خونریزی آن بند نمی‌آید یا با جسم کثیف ایجاد شده، بهتر است آن را در خانه مدیریت نکنید. گاهی نیاز به بخیه، واکسن کزاز، شست‌وشوی تخصصی یا آنتی‌بیوتیک وجود دارد.

از کجا بفهمیم زخم دارد بدتر می‌شود؟

هر زخمی کمی درد، قرمزی یا تورم دارد. این‌ها در روزهای اول تا حدی طبیعی هستند. اما وقتی علائم به جای کاهش، بیشتر می‌شوند، باید حواستان جمع باشد. زخم سالم معمولاً روزبه‌روز آرام‌تر می‌شود. درد کمتر می‌شود، ترشح کاهش پیدا می‌کند و پوست اطراف آن بهتر به نظر می‌رسد. اما اگر زخم بدتر شود، ممکن است نشانه‌های زیر را ببینید:

• افزایش درد به جای کاهش درد
• قرمزی رو به گسترش اطراف زخم
• تورم، گرمی و حساسیت زیاد
• ترشح زرد، سبز یا بدبو
• تب، لرز یا بی‌حالی
• سیاه شدن بخشی از پوست اطراف زخم
• باز شدن دوباره‌ی زخم
• خونریزی ادامه‌دار یا غیرعادی

این علائم می‌توانند نشانه‌ی عفونت یا اختلال جدی در ترمیم باشند. اگر زخم روی پا قرار دارد، فرد دیابت دارد یا زخم بعد از جراحی ایجاد شده، باید سریع‌تر بررسی شود.

برای سریع‌تر خوب شدن زخم چه کار کنیم؟

اولین قدم برای کمک به ترمیم زخم، مراقبت درست و تمیز نگه داشتن آن است. زخم‌های سطحی را می‌توان با آب تمیز و در صورت نیاز شوینده‌ی ملایم شست. بعد باید آن را با پانسمان مناسب پوشاند، مخصوصاً اگر در معرض آلودگی یا اصطکاک قرار دارد. خیلی‌ها فکر می‌کنند زخم باید همیشه باز بماند تا هوا بخورد، اما این باور همیشه درست نیست. بسیاری از زخم‌ها در محیط مرطوب و تمیز بهتر ترمیم می‌شوند. دستکاری زخم یکی از بدترین کارهاست. کندن دلمه‌ی زخم، فشار دادن ترشح، استفاده‌ی خودسرانه از الکل یا مواد تحریک‌کننده و تعویض غیربهداشتی پانسمان می‌تواند روند ترمیم را خراب کند. اگر زخم شما نیاز به پانسمان دارد، دست‌ها را قبل از تماس با زخم بشویید و از وسایل تمیز استفاده کنید.

از طرف دیگر، باید شرایط بدن را هم بهتر کنید. آب کافی بنوشید، پروتئین کافی بخورید، خواب را جدی بگیرید و اگر دیابت دارید، قند خون را کنترل کنید. اگر سیگار می‌کشید، کم کردن یا قطع آن می‌تواند به ترمیم زخم کمک کند. اگر زخم روی پا است، تا حد امکان فشار مستقیم را از روی آن بردارید.

برای ترمیم زخم چه بخوریم؟

غذا نقش بزرگی در ترمیم زخم دارد. بدن برای ساخت سلول‌های جدید، به انرژی و مواد اولیه نیاز دارد. رژیم‌های سخت، کم‌غذایی، حذف پروتئین یا مصرف زیاد خوراکی‌های بی‌ارزش می‌تواند روند ترمیم را کند کند.

پروتئین یکی از مهم‌ترین مواد غذایی برای خوب شدن زخم است. اگر پروتئین کافی دریافت نکنید، بدن نمی‌تواند بافت تازه را خوب بسازد. تخم‌مرغ، مرغ، ماهی، گوشت، ماست، پنیر، حبوبات و مغزها منابع خوبی هستند. البته مقدار مناسب پروتئین به سن، وزن، بیماری‌ها و شرایط شما بستگی دارد. ویتامین C را هم باید جدی بگیرید. مرکبات، کیوی، فلفل دلمه‌ای، سبزیجات تازه و توت‌فرنگی می‌توانند به دریافت این ویتامین کمک کنند. زینک هم از طریق گوشت، تخم‌مرغ، حبوبات، مغزها و برخی مکمل‌ها تأمین می‌شود. اگر رژیم غذایی شما محدود است یا علائم کمبود دارید، بهتر است با پزشک یا داروساز مشورت کنید. در جدول زیر چند گروه غذایی مفید برای ترمیم زخم را می‌بینید:

البته غذا به‌تنهایی جای درمان را نمی‌گیرد. اگر زخم عفونی، عمیق یا دیابتی است، باید تحت نظر پزشک بررسی شود. اما تغذیه‌ی خوب می‌تواند کنار درمان اصلی، بدن را قوی‌تر کند.

چه کارهایی باعث دیر خوب شدن زخم می‌شود؟

گاهی خودمان بدون اینکه بدانیم، روند ترمیم زخم را کند می‌کنیم. یکی از اشتباهات رایج، استفاده از مواد تحریک‌کننده روی زخم است. بعضی افراد الکل، بتادین غلیظ یا ترکیبات خانگی را مدام روی زخم می‌ریزند. این کار ممکن است به سلول‌های تازه آسیب بزند و پوست را تحریک کند.

اشتباه دیگر، کندن دلمه‌ی زخم است. دلمه مثل یک پوشش طبیعی عمل می‌کند. وقتی آن را زودتر از موعد می‌کنید، بافت تازه آسیب می‌بیند و زخم دوباره باز می‌شود. فشار دادن زخم، خاراندن اطراف آن، پوشاندن با پانسمان کثیف یا بستن بیش از حد سفت هم می‌تواند مشکل‌ساز شود.

استفاده‌ی خودسرانه از پماد هم همیشه مفید نیست. بعضی پمادها برای همه‌ی زخم‌ها مناسب نیستند. اگر زخم ترشح دارد، عفونی شده یا عمقی است، بهتر است قبل از مصرف دارو با پزشک یا داروساز مشورت کنید.

چه خوراکی‌هایی ترمیم زخم را کند می‌کنند؟

برخی خوراکی‌ها مستقیماً زخم را خراب نمی‌کنند، اما اگر جای غذاهای مفید را بگیرند، بدن را ضعیف‌تر می‌کنند. مصرف زیاد قند، نوشابه، شیرینی، فست‌فود، غذاهای بسیار چرب و تنقلات کم‌ارزش می‌تواند التهاب بدن را بیشتر کند و کیفیت تغذیه را پایین بیاورد.

در افراد دیابتی، مصرف قند و کربوهیدرات‌های بی‌برنامه اهمیت بیشتری دارد. چون بالا رفتن قند خون می‌تواند ترمیم زخم را کند کند و خطر عفونت را بالا ببرد. اگر دیابت دارید، رژیم غذایی شما باید با نظر پزشک یا متخصص تغذیه تنظیم شود.

چه زمانی باید برای دیر خوب شدن زخم به پزشک مراجعه کنیم؟

بعضی زخم‌ها را می‌توان در خانه مراقبت کرد، اما بعضی‌ها نیاز به بررسی پزشکی دارند. اگر زخم کوچک است، سطحی است، خونریزی آن قطع شده و هر روز بهتر می‌شود، معمولاً مراقبت خانگی کافی است. اما اگر زخم بهتر نمی‌شود یا علائم هشدار دارد، نباید صبر کنید. در موارد زیر مراجعه به پزشک ضروری‌تر است:

• زخم بعد از چند روز هیچ نشانه‌ای از بهبود ندارد.
• زخم چرک، بوی بد یا ترشح زیاد دارد.
• اطراف زخم قرمز، گرم، متورم یا دردناک شده است.
• فرد دیابت، ضعف ایمنی یا بیماری عروقی دارد.
• زخم عمیق، وسیع یا ناشی از جسم آلوده است.
• تب، لرز یا بی‌حالی ایجاد شده است.
• بخشی از پوست اطراف زخم سیاه یا بی‌حس شده است.
• زخم بعد از جراحی باز شده یا خونریزی دارد.

در این شرایط، بررسی زودهنگام می‌تواند جلوی عفونت شدید، گسترش زخم یا عوارض جدی‌تر را بگیرد.

شربت زینک پلاس یوروویتال 200 میلی لیتری

374,000 تومان

مشاهده محصول

درمان دیر خوب شدن زخم چگونه انجام می‌شود؟

درمان دیر خوب شدن زخم به علت آن بستگی دارد. اگر علت عفونت باشد، پزشک ممکن است شست‌وشوی تخصصی، پانسمان مناسب یا آنتی‌بیوتیک تجویز کند. اگر مشکل از دیابت باشد، کنترل قند خون بخش اصلی درمان است. اگر خون‌رسانی ضعیف باشد، باید وضعیت عروق بررسی شود. در برخی زخم‌ها، پزشک بافت مرده یا آلوده را پاک‌سازی می‌کند. به این کار دبریدمان گفته می‌شود. شاید اسمش کمی سنگین باشد، اما هدفش ساده است: برداشتن بافتی که جلوی ترمیم را گرفته است. بعضی زخم‌ها هم به پانسمان‌های تخصصی نیاز دارند؛ پانسمان‌هایی که رطوبت مناسب را حفظ می‌کنند، ترشح را کنترل می‌کنند یا از آلودگی جلوگیری می‌کنند.

اگر کمبود تغذیه‌ای وجود داشته باشد، اصلاح رژیم غذایی یا مصرف مکمل با نظر متخصص می‌تواند کمک کند. برای مثال، در فردی که کمبود زینک، پروتئین یا ویتامین C دارد، جبران کمبود می‌تواند روند ترمیم را بهتر کند. اما اگر فرد کمبود ندارد، مصرف بی‌رویه‌ی مکمل الزاماً زخم را سریع‌تر خوب نمی‌کند و حتی ممکن است مشکل‌ساز شود.

در نهایت …

زخم‌ها بخش طبیعی از روند بهبودی بدن پس از آسیب هستند، اما گاهی این روند کند شده و زخم دیرتر از حد انتظار خوب می‌شود. شناسایی علت اصلی این تأخیر، اولین قدم برای درمان مؤثر است. عواملی چون عفونت، بیماری‌های زمینه‌ای مانند دیابت، مشکلات گردش خون، کمبود مواد مغذی حیاتی مانند زینک و ویتامین C، ضعف سیستم ایمنی، مصرف برخی داروها، سیگار کشیدن و حتی فشار مداوم یا اصطکاک روی زخم، همگی می‌توانند در دیر خوب شدن زخم نقش داشته باشند. علائم هشداردهنده‌ای مانند افزایش درد، قرمزی گسترده، تورم، ترشحات بدبو یا تب، نشان‌دهنده‌ی جدی بودن مشکل و نیاز به مراجعه به پزشک است.

درمان دیر خوب شدن زخم نیازمند رویکردی چندوجهی است که ابتدا به علت زمینه‌ای پرداخته و سپس از مراقبت مناسب از خود زخم حمایت کند. پاک‌سازی زخم، استفاده از پانسمان‌های مناسب، کنترل عفونت، مدیریت بیماری‌های مزمن مانند دیابت و بهبود گردش خون، از اقدامات کلیدی هستند. همچنین، توجه به تغذیه سالم و غنی از پروتئین، ویتامین‌ها و مواد معدنی، مانند زینک، نقشی حیاتی در حمایت از فرایند ترمیم ایفا می‌کند. در کنار این موارد، اصلاح سبک زندگی مانند ترک سیگار و کاهش استرس نیز می‌تواند به تسریع روند بهبودی کمک شایانی نماید. در نهایت، در صورت مشاهده‌ی هرگونه نشانه‌ی نگران‌کننده، مشورت با پزشک برای تشخیص و درمان تخصصی الزامی است.